Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος: Ανησυχία για απομάκρυνση των εικόνων από τα δικαστήρια
Με φόντο προσφυγές για τις εικόνες στα δικαστήρια, ο Ιερώνυμος στέλνει αυστηρό μήνυμα για αλλαγές που αγγίζουν την ταυτότητα της χώρας.
Σε μια σπάνια και αυστηρή δημόσια παρέμβασή του ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος, κάτι που δεν μας έχει συνηθίσει στα 18 χρόνια που είναι στον θρόνο, απηύθυνσε αυστηρό μήνυμα προς την πολιτική ηγεσία της χώρας να αποφύγει βιαστικές παρεμβάσεις που, όπως είπε, ενδέχεται να αλλοιώσουν την εθνική και θρησκευτική ταυτότητα της χώρας.
Κατά την παρουσία του στην ακολουθία των Γ’ Χαιρετισμών στην Αγία Σοφία στη Θεσσαλονίκη, όπου εκατοντάδες μαθητές από σχολεία της πόλης έψαλαν τον Ακάθιστο Ύμνο, ο πρόεδρος της Ιεράς Συνόδου εξέφρασε έντονο προβληματισμό για συζητήσεις που αφορούν την απομάκρυνση θρησκευτικών συμβόλων από δημόσιους χώρους.
Η παρέμβαση του Αρχιεπισκόπου συνδέεται με τη δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει μετά την προσφυγή της Ένωσης Αθέων στη Δικαιοσύνη, με την οποία ζητείται η απομάκρυνση των θρησκευτικών εικόνων από τις αίθουσες των δικαστηρίων, επικαλούμενη την αρχή της θρησκευτικής ουδετερότητας του κράτους.
Ο φόβος του Ιερώνυμου
Με αφορμή την ενεργή αυτή δικαστική υπόθεση, ο κ. Ιερώνυμος άφησε αιχμές για το εύρος των αλλαγών που, όπως σημείωσε, προωθούνται στον δημόσιο διάλογο. Όπως ανέφερε, εγείρονται ερωτήματα για το αν οι σχετικές πρωτοβουλίες περιορίζονται στην απομάκρυνση εικόνων από δημόσια κτίρια ή αν ενδέχεται να επεκταθούν και σε άλλα θεμελιώδη στοιχεία της ιστορικής και εθνικής παράδοσης της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό διερωτήθηκε αν στις προθέσεις ορισμένων περιλαμβάνεται ακόμη και η αμφισβήτηση του τρόπου με τον οποίο κυματίζει σήμερα η εθνική σημαία, υπογραμμίζοντας ότι ζητήματα ταυτότητας και ιστορικής συνέχειας δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται επιπόλαια.
Ο κ. Ιερώνυμος εμφανίστηκε ιδιαίτερα προβληματισμένος από τις συζητήσεις για το περιεχόμενο της παιδείας και ειδικότερα για το μέλλον του μαθήματος των Θρησκευτικών, απευθυνόμενος σε όσους -όπως είπε- αναζητούν νέες μεθόδους στήριξης της νεολαίας.
Όπως σημείωσε, η καθημερινότητα των παιδιών γίνεται ολοένα πιο δύσκολη και το ζητούμενο δεν είναι η αλλαγή τίτλων μαθημάτων, όπως η μετατροπή των Θρησκευτικών σε μάθημα Ηθικής, αλλά η ουσία της παιδείας που επηρεάζει τη διαμόρφωση χαρακτήρα και αξιών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην -όπως την περιέγραψε- σταδιακή απουσία ιστορικών μορφών από τις σχολικές αίθουσες, σημειώνοντας ότι προσωπικότητες της ελληνικής ιστορίας, όπως ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, δεν βρίσκονται πλέον ούτε καν αποθηκευμένες σε πολλούς σχολικούς χώρους.
Η Ελλάδα διαθέτει έναν «αμύθητο πνευματικό θησαυρό»
Ο Αρχιεπίσκοπος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει έναν «αμύθητο πνευματικό θησαυρό» μέσα από την παράδοση και τη διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας, ο οποίος, σύμφωνα με τον κ. Ιερώνυμο, παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητος.
Κατά τον ίδιο, το ζητούμενο για την κοινωνία δεν είναι η αναζήτηση νέων ιδεών με κάθε κόστος, αλλά η αξιοποίηση της ιστορικής και πνευματικής κληρονομιάς της χώρας με τρόπο που να δίνει νόημα στη ζωή των νέων ανθρώπων.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Ιερώνυμος μίλησε για «πόνο ψυχής» απέναντι στις εξελίξεις που συζητούνται στον δημόσιο διάλογο, ενώ εξήρε τη συμμετοχή των εκατοντάδων μαθητών στην ακολουθία. Όπως ανέφερε, η εικόνα παιδιών που ψάλλουν τον Ακάθιστο Ύμνο αποτελεί ένα ζωντανό μάθημα για την κοινωνία και ταυτόχρονα ένδειξη ότι εξακολουθεί να υπάρχει ενδιαφέρον για πνευματική καλλιέργεια της νέας γενιάς. Παράλληλα κάλεσε την πολιτεία να στηρίξει ανάλογες πρωτοβουλίες, ώστε – όπως είπε – να φτάσουν σε κάθε ελληνική οικογένεια.
Ποιοι έχουν προσφύγει για την απομάκρυνση των θρησκευτικών εικόνων από τα δικαστήρια
Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για την παρουσία θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους απονομής της Δικαιοσύνης βρίσκονται προσφυγές που έχουν κατατεθεί τα τελευταία χρόνια τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Κεντρικό ρόλο στις σχετικές πρωτοβουλίες έχει η Ένωση Αθέων Ελλάδας, η οποία έχει προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) υποστηρίζοντας ότι η ανάρτηση θρησκευτικών εικόνων στις δικαστικές αίθουσες ενδέχεται να παραβιάζει το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και την αρχή της αμεροληψίας των δικαστηρίων.
Παράλληλα, ανάλογες πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί και από ιδιώτες νομικούς. Ήδη από το 2010, τρεις δικηγόροι από τη Θεσσαλονίκη είχαν προσφύγει ζητώντας την απομάκρυνση των εικόνων από δικαστικές αίθουσες, ενώ σε μεταγενέστερες υποθέσεις ενώπιον του ΕΔΔΑ προσφεύγοντες εκπροσωπούνται από τον δικηγόρο Βασίλη Σωτηρόπουλο, ο οποίος έχει αναλάβει τη νομική υποστήριξη σχετικών αιτημάτων.
Το ζήτημα έχει τεθεί και ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Κατά την εκδίκαση υποθέσεων που αφορούσαν το μάθημα των Θρησκευτικών, υποβλήθηκε αίτημα για την απομάκρυνση της εικόνας του Χριστού από την αίθουσα της Ολομέλειας του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου. Το αίτημα απορρίφθηκε το 2019, με το δικαστήριο να μην κάνει δεκτό τον ισχυρισμό περί προσβολής της ουδετερότητας του κράτους.
Οι προσφυγές αυτές στηρίζονται κυρίως στο επιχείρημα ότι η θρησκευτική ουδετερότητα της πολιτείας πρέπει να αποτυπώνεται και στους χώρους απονομής της Δικαιοσύνης, ώστε να διασφαλίζεται η αντικειμενική εικόνα του δικαστηρίου για όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων.
